Pwerdy-Powerhouse - News Story
 

14/05/2022

Ceri Rhys Matthews yn y Pwerdy

 Mae'r Pwerdy yn falch i fod yn ôl yn y gêm o'r diwedd, ac i allu cyflwyno Night Out / Noson Allan arbennig iawn arall
ar nos Sadwrn 14eg Mai am 7.30yh gyda Ceri Rhys Matthews.

Mae tocynnau ar gael o siop Ffab, Llandysul neu ar y drws, ac yn gyfyngedig i 40 sedd. 
Pris £10/£8 gostyngiadau.
Talwch mewn arian parod yn unig.  

Mae’r noson, yng nghwmni Ceri Rhys Matthews, yn mynd â ni am dro cerddorol a sgyrsiol distrwythur drwy strydoedd Abertawe drwy gyfrwng alawon ffliwt digyfeiliant, a thrwy gyfrwng hanesion tref ei Mabinogi sy’n cael eu cofio a’u hanghofio, eu cam-gofio, eu dychmygu, a’u breuddwydio.

Teitl y digwyddiad byrfyfyr yw ‘Y Gwythienne’, sy’n cyfeirio at y gwythiennau glo a chopor a ddaeth ynghyd i greu tref Regency Abertawe. Yn eu sgil dilyn yr holl gysylltiadau a chysylltwyr eraill; Dawns, Economi, Hanes, Barddoniaeth, Cymdeithas, Diwylliant.

O'r un gwythiennau mae Ceri yn casglu alawon, lleisiau, straeon, a'u mwyndoddi i fwy na geiriau, I mapio cymuned; i baentio pobl a lleisiau a bywydau yn yr aer symudol.

Dilynwn rai o'r gwythiennau hyn mewn daeareg Gymreig; yng Nghroesor ac Amlwch, lle yr oedd merched wedi rhewi wrth eu gwaith yn cloddio'r copor crai o'r ddaear, ac yn nhref Abertawe, lle y byddai eu chwiorydd a'u cymrodyr yn rhostio yn y ffwrneisi wrth ei fwyndoddi.

Dilynwn rai o'r cysylltiadau hyn y tu hwnt i'r glannau hyn, i ffynonellau pell y Mwyn Copor amrwd. O anialwch sych a llychlyd yr Atacama, ar longau hwylio trwy borthladd Valparaiso, rownd yr Horn a thros y môr Sargasso, mae'r copor yn cael ei chwythu, fel alawon, ar y gwynt i'w adleisio ar ffliwt di-gyfeiliant.
Dilynwn rai o'r cysylltiadau hyn i'r Lleuad, a ffotograffwyd yn gyntaf gan Thereza Dillwyn yn ei harsyllfa ym Mhenllergar; i'r ffurfafen o ser a dywysai'r Cape Horners ar eu mordeithiau melldigedig yn ôl dros y Dead Horse Latitudes, o dan gynteddoedd serennog Dôn, i droi Bae Bracelet ac i Harbwr diogel.
Mae’r alawon, sy’n cael eu dysgu ar y galon ac sy’n cael eu trosglwyddo o geg i glust, o’r cof i’r dychymyg, o le i berson, yn cario’r straeon, y delweddau, yr argraffiadau, yr enwau a’r disgrifiadau o weithgarwch dynol mewn un lle ar hyd yr oesoedd.

“... ma cyhyre'r coese'n cofio’r troion a’r troade, y tyle a’r twyne’n gynt na'r meddwl, yn enwedig ar ôl ddeucen mlynedd bant ... ma nhw'n ymateb i'r gwythienne glo pum troedfedd a whech troedfedd dim nepell odano, sy dros dro’n dala dan, richard a tomos matho a'u cendryd a'u cymrodyr yn garcus yn y tywyllwch, cyn gollwng nhw ar ôl eu shiffte trwy tenebrae diffodd y davy lamps a strepitws clatsho windin-gêr pwll minidd newidd, i wâc tshathre’r noson serennog”

“... a’r llif haenog hyn, weti’i ddoti a’i phlycu ar ben y creigie gwaddod, sy’n dala ar y tir uchel, dim ond tair milltir o'r doc ond ei linell olwg yn syth, ei nai bell, wyth oed heb eto ei eni, yn ercyd pêl rygbi, cŵen y gwair, a hela yscyfarnocod ar fferm lath mynyddgarnlwyd, sy'n clywed ond sy ffili gweld, odano gorwel graig trewyddfa, cerddorieth clanco'r gwithe fel clyche eclws yn cwnnu trw tarth y spelter, a sy'n clywed ond sy ffili gweld y pibydd anhysbys yn cwynganu a whare reels ar prynhawne sul yng ngardd cegin ddiwylied erbyn hyn cwmgelli house, yng ngole bythfyth euredd ddiwedd haf”

“... ac sydd trwy wead tanddaearol y gwythienne a'u cyntedde cysegredig yn achosi'r dringo a dishgyn a mestyn a gatel ceure’r coese ac sy'n blaenori cemeg y synapse niwral a thynn trydanol gïe’r bysedd trwy rithie gofod ac amser, trwy cof, cof ffug, breuddwyd ddychmygol, cof breuddwydiol a ffug cof am freuddwyd ... nhw sy’n achosi atgoffion llinellol tynn y gorwel ac yn achosi’r atgoffion annhalgrwn mewnol dienw, y pietas pell ac acos, i gael eu tapo mas â bys a'u hanadlu i'r pren rhychedig ... ma rhai yn galw'r dilynianne dirgrynol canghennog sy'n deillo yn dôn, alaw, cainc ... eraill yn galw nhw’n linelle, cysylltiade, llwybre, cadwyni, llednentydd, gewynne, tonne, tanne, rhydwelïe, llinach, firws, polymer, gwythienne”
   


Supported by Noson Allan / Night Out